Atlas Skał i Diagram QAPF Streckeisena

Petrografia & Petrologia Magmowa

Diagram QAPF Streckeisena i Klasyfikacja Skał

Poznaj akademicki podział skał magmowych oparty na zawartości kwarcu (Q), skaleni alkalicznych (A) i plagioklazów (P). Klikaj na pola diagramu, aby filtrować skały i dowiedzieć się, gdzie w Polsce można zobaczyć ich naturalne odsłonięcia.

Interaktywny Trójkąt QAP (Kwarc – Skaleń alkaliczny – Plagioklaz)

Kliknij pole diagramu, aby podświetlić definicję i skały występujące w danym polu

Pole 3 (Granit) Q: 20-60%

Granit (sensu stricto) / Riolit

Klasyczna kwaśna skała magmowa z udziałem kwarcu (20–60%), skaleni alkalicznych (ortoklaz, mikroklin) oraz kwaśnych plagioklazów. Odpowiednikiem wylewnym jest riolit (porfir).

Główne występowanie w Polsce:

Masyw Strzegom-Sobótka (Strzegom, Borów), Masyw Karkonoszy, Tatry Wysokie.

Zasada klasyfikacji Streckeisena:

Diagram stosuje się dla skał zawierających mniej niż 90% minerałów ciemnych (M < 90%). Zawartości kwarcu (Q), skalenia alkalicznego (A) i plagioklazu (P) przelicza się na sumę 100% (Q + A + P = 100%).

Katalog Skał Polski i Świata

Skały magmowe, osadowe i metamorficzne z opisami petrograficznymi

Wszystkie (13) Magmowe (Głębinowe & Wylewne) Osadowe (Okruchowe & Węglanowe) Metamorficzne (Krystaliczne)

Amfibolit

metamorficzna regionalna

metamorficzna

Skała powstała w wyniku metamorfizmu dawnych skał skorupy oceanicznej. Odporna na erozję.

Składniki główne: Amfibol (hornblenda: >50%), plagioklaz kwaśny/pośredni (oligoklaz, andezyn)

Tekstura / Struktura: Liniowa, słupkowa, płaska / Nematoblastyczna (słupkowa), średnioziarnista

Lokalizacje: Góry Sowie, Masyw Śnieżnika (Bystrzyca Kłodzka), Karkonosze (Rędziny), Tatry Zachodnie.

Gęstość: 3 g/cm³ Pokaż na mapie

Andezyt

magmowa wylewna (wulkaniczna)

magmowa

Obojętna skała wulkaniczna. Góra Wdżar w Pieninach to jedyne w Polsce odsłonięcie andezytów z widocznymi anomaliami magnetycznymi.

Składniki główne: Plagioklaz pośredni (andezyt, oligoklaz), pirokseny (augit, hipersten), hornblenda, biotyt

Tekstura / Struktura: Porfirowa z fenokryształami plagioklazów i amfiboli / Afanitowa, ciasto mikrolityczne

Diagram QAPF: Pole 9/10 (Andezyt)

Kod TAS: O2

Lokalizacje: Pieniny (Góra Wdżar k. Kluszkowców, Szczawnica, Bryjarka) – intruzje andezytowe z anomalią magnetyczną.

Gęstość: 2.7 g/cm³ Pokaż na mapie

Bazalt

magmowa wylewna (wulkaniczna)

magmowa

Najpospolitsza skała wulkaniczna na Ziemi. W Polsce neogeńskie bazaltoidy tworzą spektakularne stożki i czopy wulkaniczne na Dolnym Śląsku.

Składniki główne: Plagioklaz zasadowy (labrador/bytownit), piroksen (augit), ciasto skalne (często ze szkliwem)

Tekstura / Struktura: Masywna, często porfirowa z widocznymi fenokryształami oliwinu ("bomby oliwinowe") / Skrytokrystaliczna, afanitowa, cios słupowy (kolumnowy)

Diagram QAPF: Pole 10 (Bazalt)

Kod TAS: B

Lokalizacje: Kraina Wygasłych Wulkanów (Ostrzyca Proboszczowicka, Wilcza Góra, Czartowska Skała), Męcinka, Lubań.

Gęstość: 3 g/cm³ Pokaż na mapie

Gabro

magmowa głębinowa (plutoniczna)

magmowa

Zasadowa skała głębinowa wchodząca w skład paleozoicznych ofiolitów sudeckich (dawne dno oceaniczne).

Składniki główne: Plagioklaz zasadowy (labrador, bytownit: >50% An), klinopirokseny (augit, diallag)

Tekstura / Struktura: Masywna, zbita, bezkierunkowa / Jawnokrystaliczna, średnio- do grubokrystalicznej, gabroidowa

Diagram QAPF: Pole 10 (Gabro / Dioryt)

Lokalizacje: Masyw Ślęży (Sobótka, Chwałków), Nowa Ruda (Słupiec - Masyw Gabrowy Nowej Rudy), Braszowice k. Ząbkowic Śl.

Gęstość: 2.95 g/cm³ Pokaż na mapie

Gnejs

metamorficzna regionalna (wysokiego stopnia)

metamorficzna

Skała metamorficzna o charakterystycznej strukturze pasmowej. W Górach Sowich tworzy najstarszy kratonowy zrąb tektoniczny Sudetów.

Składniki główne: Skalenie (>20%: ortoklaz, plagioklaz), kwarc, miki (biotyt, muskowit)

Tekstura / Struktura: Kierunkowa, gnejsozowa (pasmowa, oczkowa, smużysta) / Jawnokrystaliczna, średnio- lub grubokrystaliczna

Lokalizacje: Góry Sowie (najstarsze gnejsy w Polsce, wiek proterozoiczny), Karkonosze (gnejsy izerskie), Tatry.

Gęstość: 2.75 g/cm³ Pokaż na mapie

Granit

magmowa głębinowa (plutoniczna)

magmowa

Najpospolitsza skała głębinowa kontynentów. Podstawowy surowiec kamieniarski i budowlany w Polsce.

Składniki główne: Kwarc (20-60%), skaleń alkaliczny / potasowy (ortoklaz, mikroklin, pertyt: 35-90%), plagioklaz kwaśny (oligoklaz, albit: 10-65%)

Tekstura / Struktura: Masywna, bezkierunkowa, czasami porfirowata (z dużymi fenokryształami skalenia) / Jawnokrystaliczna, średnio- lub grubokrystaliczna

Diagram QAPF: Pole 3 (Granit)

Lokalizacje: Masyw Strzegom-Sobótka (Strzegom, Borów), Masyw Karkonoszy (Szklarska Poręba), Masyw Strzeliński, Tatry Wysokie.

Gęstość: 2.65 g/cm³ Pokaż na mapie

Granodioryt

magmowa głębinowa (plutoniczna)

magmowa

Skała głębinowa o przewadze plagioklazu nad skaleniem potasowym. Bardzo odporna na wietrzenie.

Składniki główne: Plagioklaz (65-90% skaleni), kwarc (20-60%), skaleń potasowy (10-35% skaleni)

Tekstura / Struktura: Masywna, bezkierunkowa / Jawnokrystaliczna, średnioziarnista

Diagram QAPF: Pole 4 (Granodioryt)

Lokalizacje: Masyw Kłodzko-Złoty Stok, Masyw Strzegom-Sobótka, intruzje w Tatrach Zachodnich.

Gęstość: 2.72 g/cm³ Pokaż na mapie

Marmur

metamorficzna kontaktowa i regionalna

metamorficzna

Skała krystaliczna węglanowa. Słynna „Biała Marianna” ze Stronia Śląskiego to najwyższej klasy polski biały marmur dekoracyjny.

Składniki główne: Kalcyt lub dolomit (>90%)

Tekstura / Struktura: Masywna, bezkierunkowa, czasami smugowa (marmur pasiasty) / Granoblastyczna (ziarnista, zbita)

Lokalizacje: Masyw Śnieżnika (Biała Marianna k. Stronia Śląskiego), Wojcieszów (Góry Kaczawskie - marmury wojcieszowskie), Sławniowice.

Gęstość: 2.7 g/cm³ Pokaż na mapie

Melafir (Paleobazalt)

magmowa wylewna (paleowulkanit)

magmowa

Zmieniona skała wulkaniczna permu. Macierzysta skała dla najsłynniejszych polskich agatów i ametystów.

Składniki główne: Plagioklazy, augit, wtórne minerały: chloryt, kalcyt, chalcedon, kwarc, zeolity

Tekstura / Struktura: Migdałowcowa (pustki pogazowe wypełnione agatami, ametystem i kalcytem) / Porfirowa lub afanitowa

Diagram QAPF: Pole 10 (Paleobazaltoid)

Kod TAS: B

Lokalizacje: Góry Kamienne (Sokołowsko, Głuszyca, Rybnica Leśna), Rudno k. Krzeszowic, Nowy Kościół, Lubiechowa.

Gęstość: 2.8 g/cm³ Pokaż na mapie

Piaskowiec kwarcowy

osadowa okruchowa (klastyczna)

osadowa

Pospolita skała osadowa. W Górach Stołowych piaskowce kwarcowe podlegające ciosowi i wietrzeniu tworzą labirynty skalne.

Składniki główne: Ziarna kwarcu (>90%), spoiwo krzemionkowe, ilaste lub węglanowe

Tekstura / Struktura: Klastyczna, psamitowa (frakcja piaszczysta: 0.063 - 2.0 mm) / Warstwowana, masywna, laminowana, przekątna

Lokalizacje: Góry Stołowe (Szczeliniec Wielki, Błędne Skały - piaskowce ciosowe kredy), Karpaty (flisz piaskowcowy), Góry Świętokrzyskie.

Gęstość: 2.4 g/cm³ Pokaż na mapie

Riolit (Porfir)

magmowa wylewna (wulkaniczna)

magmowa

Wylewny odpowiednik granitu. W Organach Wielisławskich tworzy spektakularny cios słupowy przypominający piszczałki organów.

Składniki główne: Kwarc, skaleń potasowy (sanidyn, ortoklaz), kwaśny plagioklaz w szkliskiem lub mikrokrystalicznym cieście

Tekstura / Struktura: Porfirowa z dużymi fenokryształami kwarcu („kwarc dymny”) i skalenia różowego / Fluidalna (pasowa), afanitowa

Diagram QAPF: Pole 3 (Riolit)

Kod TAS: R

Lokalizacje: Kraina Wygasłych Wulkanów (Organy Wielisławskie k. Świerzawy - cios słupowy riolitów), Miękinia k. Krzeszowic.

Gęstość: 2.5 g/cm³ Pokaż na mapie

Serpentynit

metamorficzna hydrotermalna (oceaniczna)

metamorficzna

Skała powstała z uwodnienia dawnego płaszcza Ziemi. W Szklarach wietrzenie serpentynitów doprowadziło do powstania unikatowych złóż chryzoprazu i opali.

Składniki główne: Minerały grupy serpentynu (antygoryt, chryzotyl, lizardyt: >70%)

Tekstura / Struktura: Zwita, siatkowa, łuskowa, bezkierunkowa / Skrytokrystaliczna, tłusta w dotyku

Lokalizacje: Masyw Ślęży (Jańska Góra, Nasławice), Szklary k. Ząbkowic Śl. (złoże chryzoprazu i rud niklu), Grochowa.

Gęstość: 2.6 g/cm³ Pokaż na mapie

Wapień

osadowa węglanowa (organogeniczna/chemiczna)

osadowa

Skała węglanowa budująca m.in. ostańce Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. Podatna na zjawiska krasowe (jaskinie, wywierzyska).

Składniki główne: Kalcyt (>50%, często >90%), aragonit (w świeżych osadach)

Tekstura / Struktura: Organodetrytyczna, oolitowa, pelitowa (mikrytowa) / Masywna, ławicowa, płytkowa

Lokalizacje: Jura Krakowsko-Częstochowska (wapienie skaliste i płytowe oksfordu), Góry Świętokrzyskie, Tatry Zachodnie, Opole.

Gęstość: 2.6 g/cm³ Pokaż na mapie