Interaktywna mapa geologiczna · SMGP 1:50 000 · CBDG

Odkryj 500 milionów lat historii Ziemi pod Twoimi stopami

geobaza.online to nowoczesna, bezpłatna aplikacja stworzona z myślą o poszukiwaczach skamieniałości, kolekcjonerach minerałów, studentach nauk o Ziemi i pasjonatach budowy geologicznej Polski.

Przeglądaj na żywo arkusze Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski (SMGP 1:50 000), bazę ponad 100 000 otworów wiertniczych CBDG, archiwalne skany kartograficzne PIG-PIB, wychodnie skalne oraz zweryfikowane lokalizacje żwirowni i wyrobisk kruszywa w całym kraju. Dla studentów geologii i pasjonatów mineralogii przygotowaliśmy nową, dedykowaną Strefę Studenta z kompletnym kompendium wiedzy akademickiej, 21 minerałami ze zdjęciami z Wikipedii, fiszkami Leitnera i bazą ponad 340 pytań quizowych z wyjaśnieniami.

🎓 Strefa Studenta (Kompendium & Quizy) NOWOŚĆ

1 084

arkusze i warstwy geologiczne w jednym widoku

100 000+

otworów badawczych z bazy CBDG

525

pinesek z filmami YouTube i wyprawami w terenie

340+ 🎓

pytań quizowych i fiszek w Strefie Studenta

epok geologicznych do przeszukania

100%

bezpłatnie, bez limitów i opłat

Moduł Edukacyjny · Dydaktyka I Roku Geologii w Polsce

Strefa Studenta: Wszystko do zdania kolokwium

Kompletny pakiet dydaktyczny stworzony specjalnie dla studentów nauk o Ziemi w Polsce. Zawiera akademickie tabele diagnostyczne, 21 minerałów ze zdjęciami z Wikipedii, nowoczesne narzędzia zapamiętywania oraz bazę ponad 340 pytań quizowych z wyjaśnieniami.

📚 7 Arkuszy

Kompendium & Tabele A–Z

Katalog 21 minerałów w kolejności alfabetycznej z fotografiami z Wikipedii, wzorcami skali Mohsa (1–10), szeregami Bowena i Goldicha, klasyfikacją skał w Polsce oraz tabelą stratygraficzną i orogenezami.

Przeglądaj kompendium →

🧠 3 Metody

Narzędzia Zapamiętywania

3 sprawdzone metody kognitywne: Fiszki 3D ze Spaced Repetition (system Leitnera zapisujący postępy w telefonie), Interaktywny Klucz Dychotomiczny (drzewo decyzyjne) oraz Mnemotechniki i złote zasady kolokwialne.

Ćwicz na fiszkach →

🎯 3 Poziomy

Centrum Quizów & Foto-Quizy

Ponad 340 pytań quizowych z podziałem na stopnie: Łatwy, Średni i Trudny. Tryb rozpoznawania ze zdjęć (foto-quiz pojedynczy oraz wybór właściwego minerału z 3 zdjęć) z natychmiastowym wyjaśnieniem dydaktycznym.

Rozwiąż test →

💾 Offline

Pliki dla LibreOffice

Pobierz gotowe pliki do nauki na laptopie bez internetu: wieloarkuszowy plik kalkulacyjny skaly.ods (7 zakładek) oraz pełne sformatowane kompendium w orientacji poziomej skaly.odt.

.ODS · .ODT

🎓

Gotowy na powtórkę przed kolokwium?

Wejdź do Strefy Studenta na telefonie lub komputerze — działa w 100% płynnie i bez logowania.

Otwórz Strefę Studenta →

Kompletny zestaw narzędzi

Wszystko, co potrzebne, zanim wyjedziesz w teren

Warstwy geologiczne, baza otworów i nawigacja w jednym widoku — bez instalowania aplikacji i bez zakładania konta.

Szczegółowa Mapa SMGP 1:50 000

Arkusze Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski nałożone na aktualny podkład terenowy — bez przełączania aplikacji.

Skany 1:50 000

Widok Skamielin i Skala Głębokości

Przełącz widok na stanowiska skamieniałości i sprawdź na suwaku, jak głęboko zalegają warstwy pod wybranym punktem.

Widok skamielin

Szukaj w Promieniu (GPS i Celownik)

Ustaw celownik w terenie i zobacz, co geologicznie leży w promieniu 1, 5 i 20 km od Twojej pozycji.

GPS + celownik

Inspektor Formacji i Minerałów

Kliknij w dowolny punkt, aby poznać formację, wiek, litologię oraz minerały charakterystyczne dla tego miejsca.

Formacje i minerały

Baza Otworów CBDG i Karty PDF

Ponad 100 000 otworów wiertniczych z profilem geologicznym i archiwalną kartą otworu do pobrania.

Karty PDF

Nawigacja Terenowa (Google Maps)

Zaplanuj dojście do odsłonięcia i przenieś współrzędne jednym kliknięciem do nawigacji w telefonie.

Nawigacja

Atlas & Porównywarka Minerałów

↗

Klucz diagnostyczny twardości Mohsa, rysy, połysku i próby HCl. Zestawiaj do 4 minerałów obok siebie i poznaj ich lokalizacje w Polsce.

Klucz diagnostyczny

Atlas Skał & Diagram QAPF

↗

Petrologiczna klasyfikacja Streckeisena dla skał magmowych (IUGS), diagramy TAS, skały osadowe i metamorficzne z wychodniami w Polsce.

Diagram Streckeisena

Muzea & Trasy Podziemne

↗

Katalog 18 najważniejszych placówek muzealnych, kopalni edukacyjnych i tras UNESCO, z warstwą złotych pinezek na mapie.

18 placówek edukacyjnych

Wyprawy & Filmy YT

↗

Eksploracja stanowisk, kamieniołomów i minerałów z filmami poszukiwaczy z terenu oraz dedykowaną warstwą wideo-pinów.

Wideo w terenie

Przewodnik geologiczny & Kartografia

Jak czytać mapy geologiczne i co odkryjesz narzędziami

Dla niewprawnego oka mapa geologiczna to mozaika barwnych plam, a cieniowanie terenu to tylko ciemniejsze cienie. W rzeczywistości każda kreska, symbol i barwa kryją precyzyjną informację o podłożu, zaginionych rzekach, minerałach i strefach spękań.

1. Dekoder map — jak interpretować poszczególne warstwy

Poznaj alfabet kartografii geologicznej i cyfrowego modelu rzeźby terenu.

SMGP 1:50 000

Szczegółowa Mapa SMGP 1:50k

Najbardziej precyzyjna synteza geologiczna Polski (1069 arkuszy opracowanych przez PIG-PIB).

Klucz kolorów & indeksów:

• Róż / czerwień: Magmowe skały głębinowe (granity, sjenity).

• Fiolet / brąz: Wulkanity (melafiry, bazalty, riolity — tu szukaj agatów!).

• Niebieski / zieleń: Osadowe mezozoiku (wapienie jurajskie, kreda — tu szukaj amonitów i krzemieni).

• Żółć / beż: Utwory czwartorzędu (piaski, żwiry, gliny zwałowe).

• Sygnatury litologiczne: Kropki oznaczają piaski/żwiry, kreski poziome to iły i mułki, trójkąty to rumosze i brekcje.

• Ramka i objaśnienia: Kliknij w dowolny punkt mapy w naszym narzędziu „Inspektor arkusza SMGP”, aby otworzyć pełną oficjalną legendę i objaśnienia tekstowe autorów.

Zastosowanie: Identyfikacja skał macierzystych pod stopami.

LiDAR ALS 1m

Cieniowanie rzeźby LiDAR 3D

Cyfrowy Model Terenu (NMT) z lotniczego skaningu laserowego GUGiK, który „zdejmuje” lasy i budynki.

Jak czytać mikroformy:

• Stare wyrobiska i szurfy: Widoczne jako geometryczne wgłębienia, leje lub schodkowe skarpy ukryte wewnątrz gęstego lasu.

• Wały morenowe i ozy: Wąskie, falujące grzbiety ciągnące się kilometrami — naturalne nagromadzenie żwiru i eratyków.

• Skarpy uskokowe: Nagłe, proste linie załamania terenu biegnące niezależnie od siatki dolin.

• Wąwozy i leje krasowe: Kraterowate zagłębienia bezodpływowe na terenach wapiennych (Jura, Świętokrzyskie).

• Tryb hybrydowy: Nałóż cieniowanie LiDAR z suwakiem przezroczystości na mapę SMGP — natychmiast zobaczysz, pod którymi pagórkami kryją się twarde wychodnie skalne!

Zastosowanie: Odkrywanie zapomnianych kamieniołomów i rzeźby.

MGP / SMGP Tektonika

Linie uskoków i nasunięć

Pęknięcia skorupy ziemskiej z podziałem na uskoki zrzutowe, przesuwcze i nasunięcia płaszczowinowe.

Interpretacja linii:

• Linia ciągła czerwona: Uskok zbadany i potwierdzony w terenie.

• Linia ząbkowana (trójkąty): Nasunięcie tektoniczne (starsze skały wciśnięte na młodsze, np. Karpaty Fliszowe na Zapadlisko).

• Strefa brekcji: Pas do 100-200 m wzdłuż uskoku to spękane skały zrośnięte mlecznym kwarcem, kalcytem lub barytem.

• Kliknij w linię na mapie: Nasz system identyfikuje nazwę uskoku, głębokość formacji oraz podpowiada, jakie minerały hydrotermalne mogą mu towarzyszyć.

Zastosowanie: Poszukiwanie żył mineralnych, ametystów i szczaw.

Glacjologia MGP

Linie zlodowaceń (krzywe oznaczenia)

Faliste linie przecinające Polskę północną i centralną wyznaczające czoło postoju lądolodu skandynawskiego.

Kluczowe fazy:

• Pm (Faza pomorska): Najświeższe wzgórza moren na Mazurach i Pomorzu, kociołki polodowcowe i tysiące głazów narzutowych.

• Pz (Faza poznańska) & L (leszczyńska): Południowa granica krajobrazu pojeziernego.

• Wa (Warta) & O (Odra): Zlodowacenia środkowopolskie — starsze, rozmyte moreny i głębokie gliny zwałowe.

• Zasada poszukiwacza: Czoło lodowca (linia na mapie) to pas wielkich głazów i moren czołowych; tuż na południe od linii leżą piaszczyste równiny sandrowe (brak głazów, dużo piasku).

Zastosowanie: Lokalizacja skandynawskich eratyków i żwirowni.

PIG-PIB MIDAS

Kopalnie, żwirownie i złoża MIDAS

Oficjalna państwowa ewidencja złóż surowców mineralnych, granic obszarów górniczych i wyrobisk.

Oznaczenia surowcowe:

• Ż / PŻ: Żwiry i piaski ze żwirem (najlepsze miejsca na głazy, skamieniałości w krzemieniach i eratyki).

• K: Kamień łamany i bloczny (kamieniołomy bazaltu, granitu, wapienia, piaskowca).

• W: Wapienie i margle (amonity, belemnity, kalcyty).

• G: Kopaliny ilaste i gliny (piryty, skamieniałości jurajskie).

• Granice obszarów górniczych: Pozwalają rozróżnić czynne kopalnie przemysłowe od dawno opuszczonych, zrekultywowanych wyrobisk leśnych.

Zastosowanie: Wyszukiwanie legalnych punktów obserwacji odsłonięć.

CBDG / SMGP

Otwory wiertnicze & Sondy SMGP

Rzeczywiste przekroje geologiczne uzyskane z rdzeni wiertniczych i sondowań badawczych.

Co czytamy z profilu:

• Miąższość nadkładu: Ile metrów gleby i piasku leży na twardej skale.

• Profil litologiczny: Kolejność warstw od powierzchni (np. 0-2 m gleba, 2-7 m glina, 7-25 m wapień z fauną).

• Zwierciadło wody: Poziom wód gruntowych i mineralnych.

• Karty otworu (PDF): Kliknij w dowolny punkt SMGP na naszej mapie, aby otworzyć oryginalną archiwalną kartę geologiczną z pieczęcią PIG-PIB.

Zastosowanie: Precyzyjna wiedza o warstwach pod ziemią przed wyjazdem.

MGP 500k Czwartorzęd

Moreny martwego lodu & Kemy

Wytopiskowe pagórki, ozy i wały powstałe podczas stagnacji i powolnego zaniku odciętych brył lodowcowych.

Dlaczego to klucz dla poszukiwacza:

• Głazy narzutowe (eratyki): Wytapiające się bryły lodu zdeponowały tu wielotonowe bloki granitów rapakiwi, porfirów i piaskowców z Alandów i Dalarny.

• Żwirownie i kemy: Naturalne koncentracje gruboziarnistego żwiru i piasku – idealne punkty do poszukiwania skamieniałości w krzemieniach bałtyckich.

• Filtrowanie: Przełączaj filtr w szufladzie: wyłącznie martwy lód lub pełny zestaw form (czołowe, kemy, ozy, pola głazowe).

• Interakcja: Kliknij w dowolny poligon moreny na mapie, by sprawdzić dokładną litologię i jednostkę klimatostratygraficzną plejstocenu.

Zastosowanie: Odkrywanie skandynawskich eratyków i żwirowni.

PIG-PIB Jaskinie

Jaskinie Polski & Schroniska

Ponad 4 300 udokumentowanych jaskiń, schronisk podskalnych i szczelin krasowych w całej Polsce.

Główne rejony krasowe:

• Jura Krakowsko-Częstochowska: Kras wapieni górnej jury (jaskinie z naciekami, korytarze, schroniska ze śladami neandertalczyków).

• Tatry: Najgłębsze i najdłuższe systemy jaskiniowe w marmurach i wapieniach triasowych (Wielka Śnieżna, Miętusia).

• Góry Świętokrzyskie & Sudety: Kras w dewońskich wapieniach (Jaskinia Raj) oraz jaskinie w marmurach (Jaskinia Niedźwiedzia w Kletnie).

• Karpaty Fliszowe: Jaskinie szczelinowe i osuwiskowe powstałe w wyniku grawitacyjnych ruchów masowych.

• Karty jaskiń (PIG): Kliknij w punkt na mapie, aby poznać długość, głębokość, deniwelację i otworzyć oficjalną kartę inwentarzową z planem!

Zastosowanie: Eksploracja podziemna i geologia krasu.

PIG-PIB Odpady Górnicze

Hałdy i odpady powydobywcze

Oficjalny rejestr hałd kopalnianych, zwałowisk skały płonnej i osadników z potencjałem surowców krytycznych.

Skarby w urobku:

• Hałdy węglowe (GZW, Dolny Śląsk): Skamieniałości flory karbońskiej (paprocie nasienne, pnie Lepidodendron, kalamity) oraz kryształy pirytu i gipsu.

• Hałdy rudne (Olkusz, Tarnowskie Góry): Minerały kruszcowe: galena, sfaleryt, markasyt, baryt oraz minerały wtórne cynku i ołowiu.

• Surowce krytyczne (REE): Hałdy są obecnie źródłem cennych pierwiastków ziem rzadkich, galu i germanu.

• Dane obiektu: Kliknij w poligon hałdy, by odczytać jej objętość (m³), powierzchnię, kopalnię macierzystą i historię eksploatacji.

Zastosowanie: Poszukiwanie minerałów i skamieniałości w urobku.

PIG-PIB Geozagrożenia GDT

Zapadliska i deformacje górnicze

Rejestr zapadlisk pogórniczych, szczelin liniowych i stref płytkiej eksploatacji węgla kamiennego (< 100 m).

Mechanizm powstawania:

• Płytka eksploatacja historyczna: Dawne wyrobiska komorowo-filarowe bez podsadzki zapadają się pod naporem wód i nadkładu.

• Rejon Trzebini (Siersza): Likwidacja pompowni kopalnianych i podnoszenie zwierciadła wód gruntowych reaktywuje podziemne pustki krasowo-górnicze.

• Deformacje liniowe: Uskoki odprężeniowe i rowy osiadania na powierzchni terenu.

• Bezpieczeństwo w terenie: Warstwa kluczowa przy planowaniu wycieczek w rejonach dawnego górnictwa podziemnego.

Zastosowanie: Ocena bezpieczeństwa i dynamiki podłoża.

MGP 500k Glacitektonika

Glacitektonika & Spiętrzenia

Wielkoskalowe zaburzenia, fałdy i łuski wyciśnięte ku powierzchni przez napierający lądolód skandynawski.

Najsłynniejsze rejony w Polsce:

• Łuk Mużakowa (Geopark UNESCO): Podkowa moreny spiętrzonej, gdzie lądolód wypchnął pokłady węgla brunatnego i barwnych iłów kenozoiku.

• Wzgórza Trzebnickie & Dalkowskie: Silnie sfałdowane osady neogenu z wychodniami iłów ceramiki budowlanej.

• Krasnobród & Roztocze: Spiętrzenia osadów kredowych i trzeciorzędowych na krawędzi zapadliska.

• Geologiczny fenomen: Spiętrzenia te odsłaniają skały leżące normalnie dziesiątki metrów pod ziemią bez konieczności głębokich wierceń!

Zastosowanie: Badanie głębokiego podłoża wypchniętego na powierzchnię.

PIG-PIB Górnictwo GZW

Szyby górnicze & Eksploatacja GZW

Kompleksowa ewidencja górnictwa Górnośląskiego Zagłębia Węglowego – szyby, pola eksploatacji i zroby.

Warstwy bazy GZW:

• Szyby górnicze: Precyzyjne lokalizacje szybów wydobywczych, zjazdowych, wentylacyjnych i odwadniających od XIX wieku po dziś.

• Granice pól eksploatacji: Dokładne obrysy rejonów, pod którymi prowadzono podziemne wydobycie węgla kamiennego.

• Zroby górnicze: Pustki poeksploatacyjne zawałowe i podsadzkowe w profilu karbonu produktywnego.

• Historia przemysłu: Niezastąpione narzędzie dla miłośników turystyki poprzemysłowej i eksploracji dziedzictwa Śląska i Zagłębia.

Zastosowanie: Lokalizacja dawnych szybów i historii górnictwa.

PIG-PIB MIDAS Koncesje

Koncesje poszukiwawcze & Złoża

Oficjalne granice państwowych koncesji na poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin w Polsce.

Obszary koncesyjne w Polsce:

• Metale i surowce krytyczne: Koncesje miedziowo-srebrowe (LGOM, Nowa Sól), polimetaliczne i cynkowo-ołowiowe.

• Węglowodory: Poszukiwania ropy naftowej i gazu ziemnego w Niżu Polskim i Karpatach.

• Kopaliny chemiczne i skalne: Złoża soli kamiennej, potasowej, gipsów oraz kruszyw łamanych.

• Wiedza o przyszłych pracach: Dowiedz się, gdzie w Twoim rejonie planowane są nowe badania geofizyczne, odwierty i wyrobiska.

Zastosowanie: Monitorowanie nowych badań i poszukiwań geologicznych.

2. Zestaw narzędzi na mapie — co możesz nimi znaleźć?

Jak łączyć funkcjonalności naszej aplikacji, by zaplanować perfekcyjną wyprawę geologiczną.

Wyszukiwanie w promieniu (km)

Ustaw celownik na dom lub hotel i wybierz np. 25 km. Aplikacja natychmiast wyliczy odległości ortodromiczne, ukryje odległe obiekty i ułoży listę miejsc od najbliższego.

Znajdziesz: Najbliższe kamieniołomy, złoża agatów, odsłonięcia i głazy narzutowe na weekendowy wypad.

Tryb Poszukiwacza Skał

Włącz „Tryb poszukiwacza” w szufladzie i kliknij w dowolne pole, las lub rzekę na mapie Polski. System odpyta serwery PIG-PIB i zwróci wiek skały, litologię oraz minerały.

Znajdziesz: Dokładny wiek geologiczny (np. kreda, perm), rodzaj skały oraz minerały typowe dla danego rejonu.

Inspektor Uskoków i Linii Lądolodu

Kliknij bezpośrednio w linię uskoku tektonicznego lub falistą linię zlodowacenia. Dymek wyświetli nazwę struktury, wiek oraz terenowe wskazówki poszukiwawcze.

Znajdziesz: Strefy dyslokacji z żyłami kwarcowymi oraz wały morenowe z głazami narzutowymi.

Inspektor Arkuszy SMGP (Viewer)

Kliknij w mapę z aktywnym narzędziem arkuszy, aby rozpoznać nazwę i numer arkusza mapy (1:50 000), autorów, rok publikacji oraz przejść do oficjalnych skanów.

Znajdziesz: Pełną monografię geologiczną danego terenu spisaną przez ekspertów PIG-PIB.

Filtr Głębokości Skamielin

Wybierz „0 m (Powierzchnia)”, aby natychmiast odrzucić głębokie odwierty i zobaczyć wyłącznie naturalne wychodnie skalne, wąwozy i czynne/nieczynne kamieniołomy.

Znajdziesz: Miejsca, gdzie skamieniałości (amonity, ramienionogi, belemnity) leżą wprost na powierzchni.

Szybka Nawigacja GPS

Każdy punkt, kamieniołom, uskok czy otwór badawczy w dymku posiada przycisk „Nawiguj”, który uruchamia Google Maps w smartfonie z precyzyjnymi koordynatami.

Znajdziesz: Bezpośrednią drogę dojazdową i leśne ścieżki prowadzące do stanowiska.

Terenowe kompendium mineralogiczne

Minerały w Polsce: jak je rozpoznawać i odróżniać w terenie

Od krwistych agatów Krainy Wygasłych Wulkanów, przez ametysty Strzegomia i krzemień pasiasty Krzemionek, aż po skandynawskie eratyki rapakiwi na plażach Bałtyku. Oto praktyczny przewodnik jak odróżnić piryt od złota, agat od chalcedonu i kalcyt od kwarcu.

1. Terenowe laboratorium poszukiwacza — 7 prostych testów

Doświadczony geolog nie potrzebuje mikroskopu elektronowego — wystarczy scyzoryk, kawałek nieszkliwionej porcelany, kropla kwasu i dłoń.

Test 01

Skala twardości Mohsa

Odporność minerału na zarysowanie ostrzejszym materiałem. Zawsze wykonuj w terenie za pomocą podręcznych przedmiotów:

• Paznokieć (~2.5): Rysuje talk (1) i gips (2).

• Miedziak (~3.0): Rysuje kalcyt (3).

• Scyzoryk / stal (~5.5): Rysuje fluoryt (4) i apatyt (5).

• Szkło / pilnik (~6.0): Rysuje ortoklaz/skaleń (6).

• Kwarc (7.0): Samodzielnie rysuje szkło i stal (nie da się zarysować nożem!).

Zapamiętaj: Jeśli minerał rysuje szkło, to najczęściej kwarc lub krzemień!

Test 02

Barwa rysy (proszku)

Zewnętrzna barwa minerału bywa myląca przez domieszki. Barwa proszku na nieszkliwionej porcelanie (spód kubka) jest niezmienna!

• Piryt („złoto głupców”): Barwa złota, ale rysa czarna z zielonym odcieniem!

• Złoto rodzime: Rysa zawsze jasnożółta, błyszcząca.

• Hematyt: Wygląda jak czarna stal, ale rysa jest wiśniowoczerwona!

• Limonit (ruda darniowa): Rysa rdzawo-brunatna lub żółta.

Niezbędnik: Zawsze noś w kieszeni kawałek białego potłuczonego talerza.

Test 03

Połysk, przełam i łupliwość

Sposób odbijania światła i pękania minerału pod uderzeniem młotka:

• Przełam muszlowy: Pęka jak grube szkło, tworząc ostre, zaokrąglone krawędzie (kwarc, agat, krzemień, obsydian).

• Łupliwość doskonała: Pęka wzdłuż idealnie gładkich płaszczyzn sieci krystalicznej (kalcyt pęka w romboedry, mika w przezroczyste blaszki).

• Połyski: Metaliczny (piryt, galena), szklisty (kwarc), tłusty (talk), perłowy (gips).

Wskazówka: Kwarc NIE MA łupliwości — zawsze pęka muszlowo.

Test 04

Próba kwasowa & ciężar w dłoni

Chemiczne i fizyczne właściwości, które w ułamku sekundy demaskują minerał:

• Próba kwasowa (10% HCl lub ocet): Kalcyt burzy gwałtownie (wydziela bąbelki CO₂). Kwarc, gips i baryt w ogóle nie reagują.

• Ciężar w dłoni: Baryt („ciężki szpat”) ma gęstość ~4.5 g/cm³ — w dłoni wydaje się nienaturalnie ciężki jak na jasny kamień!

• Galena: Wyjątkowo ciężka ruda ołowiu (~7.5 g/cm³).

• Magnetyzm: Silny magnes neodymowy przyciąga magnetyt i piryt magnetyczny.

Trik terenowy: Kropla octu natychmiast odróżni biały kalcyt od białego kwarcu.

2. Atlas skarbów Polski — co, gdzie i jak znaleźć?

Przegląd najsłynniejszych polskich minerałów wraz z lokalizacjami i wskazówkami rozpoznawczymi.

Dolny Śląsk Twardość: 7

Agaty i Jaspisy

Koncentryczne wstęgi chalcedonu powstałe w pęcherzach gazowych stygnącej permskiej lawy (melafirów).

• Główne lokalizacje: Nowy Kościół, Płóczki Górne, Różana, Przeździedza, Lubiechowa (Pogórze Kaczawskie).

• Jak rozpoznać w terenie: Owalne „migdały” (buły) o chropowatej, szaro-zielonkawej skórce zwietrzelinowej. Często cięższe od otaczających skał. Po rozbiciu lub przecięciu widoczne wielobarwne wstęgi.

Gdzie szukać: Pola orne po deszczu, koryta potoków, hałdy melafirów.

Sudety Twardość: 7

Kwarce, Ametysty & Kryształy

Kryształy górskie, fioletowe ametysty, kwarce dymne i czarne moriony w druzach pegmatytowych i żyłach hydrotermalnych.

• Główne lokalizacje: Strzegom (kamieniołomy granitu), Szklarska Poręba, Karkonosze, Kotlina Kłodzka.

• Jak rozpoznać w terenie: Charakterystyczne sześciokątne słupki zakończone piramidą, szklisty połysk, przełam muszlowy. Nie ulega zarysowaniu nożem ani pilnikiem.

Gdzie szukać: Kamieniołomy granitów, pegmatyty, strefy uskokowe.

Cała Polska Twardość: 6 – 6.5

Piryt („Złoto Głupców”)

Dwusiarczek żelaza o łudząco złotej barwie i silnym metalicznym połysku. Najczęstszy powód fałszywych alarmów poszukiwaczy.

• Główne lokalizacje: Rudki k. Nowej Słupi, Wieściszowice (Kolorowe Jeziorka), kamieniołomy wapieni i iłów.

• Jak odróżnić od złota: Piryt jest twardy (6-6.5) i kruchy — uderzony młotkiem kruszy się na proszek i daje czarną rysę. Złoto jest miękkie (2.5), kowalne (rozpłaszcza się) i daje złotą rysę!

Gdzie szukać: Skały osadowe, iły, wapienie, hałdy pirytonośne.

Świętokrzyskie & Jura Twardość: 3

Kalcyt & Aragonit

Węglan wapnia krystalizujący w niezliczonych formach: od „psich zębów”, przez żyły marmurowe, po róże jaskiniowe.

• Główne lokalizacje: Chęciny („Różanka chęcińska”), Kadzielnia, Bolechowice, Wyżyna Krakowsko-Częstochowska.

• Jak rozpoznać w terenie: Łatwo rysuje się scyzorykiem i miedzianą monetą. Rozpada się pod uderzeniem na idealne romboedry. Kropla kwasu lub octu powoduje natychmiastowe musowanie (CO₂).

Gdzie szukać: Kamieniołomy wapieni, spękania krasowe, jaskinie.

Świętokrzyskie Twardość: 7

Krzemień Pasiasty

Unikat na skalę światową — występuje wyłącznie na obrzeżu Gór Świętokrzyskich w jurajskich wapieniach.

• Główne lokalizacje: Krzemionki Opatowskie, Iłża, Śmiłów, Boria, dolina Kamiennej.

• Jak rozpoznać w terenie: Konkrecje z niepowtarzalnymi, ozdobnymi wstęgami w odcieniach szarości i beżu. Bardzo twardy, przełam ostry muszlowy. Wykorzystywany w jubilerstwie jako „polski diament”.

Gdzie szukać: Pola orne i wąwozy w jurajskich wapieniach w pasie Iłża-Ożarów.

Sudety Twardość: 7 – 7.5

Granaty (Almandyn)

Minerały metamorficzne o ciemnoczerwonej, bordowej barwie tworzące kryształy w łupkach mikowych i pegmatytach.

• Główne lokalizacje: Góry Sowie (Potoczek, Rościszów), Masyw Śnieżnika (Kletno, Stronie Śląskie), Szklarska Poręba.

• Jak rozpoznać w terenie: Kuliste kryształy (dwunastościany rombowe) „uwięzione” w błyszczących srebrzyście łupkach mikowych. Wytrzymałe na wietrzenie, gromadzą się także w piaskach potoków.

Gdzie szukać: Wychodnie łupków mikowych, hałdy, żwiry sudeckich potoków.

Dolny Śląsk Baryt: 3.5 | Fluoryt: 4

Baryt & Fluoryt

Minerały żył hydrotermalnych. Baryt to siarczan baru, a fluoryt to fluorek wapnia o bajecznych barwach.

• Główne lokalizacje: Stanisławów k. Jawora (największe polskie złoże barytu), Kletno (hałdy dawnej kopalni), Boguszów.

• Jak rozpoznać w terenie: Baryt zdradza niezwykły ciężar (gęstość 4.5 g/cm³ — „ciężki szpat”). Fluoryt krystalizuje w kostkach, ma barwy fioletowe, zielone lub miodowe i fluoryzuje w świetle UV!

Gdzie szukać: Hałdy dawnych kopalń kruszców i barytu na Pogórzu Kaczawskim.

Polska Niżowa Twardość: 6 – 7

Głazy Narzutowe & Eratyki

Fragmenty tarczy fennoskandzkiej przywleczone przez lądolód ze Skandynawii przez Bałtyk setki tysięcy lat temu.

• Główne lokalizacje: Mazury, Suwalszczyzna, Pomorze, Wielkopolska, Mazowsze, klify Bałtyku.

• Skamieniałości i skały przewodnie: Czerwone granity rapakiwi z Wysp Alandzkich (duże owalne skalenie), porfiry dalekarlijskie, kwarcyty z Dalarny oraz wapienie sylurskie z Gotlandii z koralowcami i trylobitami!

Gdzie szukać: Żwirownie, moreny czołowe, wykopy budowlane, plaże Bałtyku.

3. Ściąga poszukiwacza — szybka tabela porównawcza

Podsumowanie właściwości diagnostycznych najważniejszych minerałów do szybkiego sprawdzenia w terenie.

Minerał	Twardość	Barwa rysy	Połysk	Przełam / Łupliwość	Próba kwasowa (HCl)	Cecha kluczowa
Agat / Jaspis	7	Biała	Woskowy / szklisty	Muszlowy (brak łupliwości)	Brak reakcji	Koncentryczne wstęgi, rysuje szkło
Kwarc / Ametyst	7	Biała	Szklisty	Muszlowy (brak łupliwości)	Brak reakcji	Słupki sześciokątne, twardy jak stal
Piryt	6 – 6.5	Czarna z odcieniem zielonym	Wyraźnie metaliczny	Nierówny, kruchy	Brak reakcji	Kostki, kruchy pod młotkiem
Kalcyt	3	Biała	Szklisty do perłowego	Doskonała romboedryczna	Gwałtowne musowanie (CO₂)	Miękki (rysuje go scyzoryk), pęka w romby
Krzemień pasiasty	7	Biała	Matowy do woskowego	Ostry muszlowy	Brak reakcji	Pasy szarości i beżu, ostre odłamki
Granat (Almandyn)	7 – 7.5	Biała	Szklisty / żywiczny	Nierówny (brak łupliwości)	Brak reakcji	Bordowe kulki w łupkach mikowych
Baryt	3 – 3.5	Biała	Szklisty do perłowego	Doskonała tabliczkowa	Brak reakcji	Niezwykle ciężki w dłoni (~4.5 g/cm³)
Fluoryt	4	Biała	Szklisty	Doskonała ośmiościenna	Brak reakcji	Kostki (fiolet/zieleń), świeci w świetle UV

Poradnik geologiczny & Struktury tektoniczne

Jak interpretować linie uskoków i tektonikę na mapie

Linie uskoków na mapie geologicznej to nie tylko granice bloków skalnych — to strefy pęknięć litosfery, którymi pod ciśnieniem migrowały gorące roztwory kruszconośne i wody mineralne. Dla poszukiwacza minerałów to klucz do odkrycia żył kwarcowych, kryształów i źródeł.

Symbole

Jak czytać linie na mapie?

Linia ciągła: Uskok pewny — zbadany w odsłonięciach, kamieniołomach lub wierceniach (np. Uskok Brzeżny Sudecki).
Linia przerywana: Uskok przypuszczalny — wyznaczony geofizycznie pod pokrywą czwartorzędu.
Linia z ząbkami/trójkątami: Granica nasunięcia tektonicznego / czoło płaszczowiny (starsze skały nasunięte na młodsze). Ząbki wskazują skrzydło nasuwające się.
Symbole (+ / -): Skrzydło podniesione (+) oraz zrzucone (-).

Wskazówka: Zawsze badaj strefę do 50-200 m po obu stronach linii uskoku.

Złoża

Dlaczego uskoki to „żyła złota”?

Uskok to naturalna strefa spękań i brekcji tektonicznych. W przeszłości geologicznej wędrowały nimi pod ciśnieniem gorące roztwory hydrotermalne z intruzji magmowych.

Minerały hydrotermalne: Kwarc dymny, ametyst, kryształ górski, kalcyt, baryt i fluoryt.

Kruszce metali: Galena, sfaleryt, piryt, chalkopiryt oraz malachity w strefach wietrzenia.

Najlepsze rejony: Sudety (Kaczawy, Karkonosze, Strzegom) oraz Góry Świętokrzyskie.

Hydrogeologia

Źródła szczaw i wyziewy CO₂

Głęboko sięgające uskoki odprowadzają wody głębinowe i gazy juwenilne (dwutlenek węgla). Niemal wszystkie polskie uzdrowiska leżą bezpośrednio na skrzyżowaniach uskoków!

Uzdrowiska na uskokach: Krynica-Zdrój, Muszyna, Szczawnica, Kudowa-Zdrój, Polanica, Świeradów (radon).

Mofety: Naturalne bulgoczące wyziewy CO₂ (np. Mofeta w Jastrzębiku i Tyliczu).

Połącz z naszą warstwą „Wody mineralne & szczawy”, by widzieć ujęcia przy uskokach.

Multi-Scale

Widoczność w każdej skali

Dzięki inteligentnemu multi-scale, warstwa tektoniki automatycznie dopasowuje źródło do poziomu powiększenia mapy:

Zoom 5–12 (Polska & Regiony): Synteza uskoków i stref nasunięć MGP 1:1 000 000 oraz MGP 1:500 000.

Zoom 13–20 (Szczegół): Siatka uskoków SMGP 1:50 000 PIG-PIB z dokładnością do konkretnego wzgórza.

Warstwa jest włączona domyślnie — możesz ją przełączać w szufladzie narzędzi.

Chcesz zobaczyć linie uskoków na żywo?

Przejdź do interaktywnej mapy — zobacz potężny Uskok Brzeżny Sudecki, strefy uskokowe Gór Świętokrzyskich oraz czoło nasunięcia Karpat.

Geologiczna mapa skarbów

Sześć epok, które możesz przeszukać na mapie

Każda epoka zostawiła w Polsce własny zestaw skał, minerałów i stanowisk. Wybierz region i przenieś widok mapy w konkretne miejsce.

Kambr 541–485 mln lat

Góry Świętokrzyskie

Najstarsze odsłonięcia w Polsce — twarde kwarcyty i łupki, w których zachowały się trylobity i ślady dawnego dna morskiego.

Główne minerały: kwarc, piryt, hematyt
Skały macierzyste: kwarcyty, łupki ilaste, piaskowce
Kluczowe punkty: Łysa Góra, Wiśniówka, Zbrza

Dewon 419–359 mln lat

Region kielecki

Płytkie, ciepłe morze pełne koralowców i ramienionogów. Dewońskie wapienie budują dziś wzgórza Kielecczyzny.

Główne minerały: kalcyt, dolomit, piryt
Skały macierzyste: wapienie rafowe, dolomity, margle
Kluczowe punkty: Kadzielnia, Wietrznia, Bolechowice

Karbon 359–299 mln lat

Górny Śląsk i Niecka śródsudecka

Wilgotne lasy równikowe, z których powstały śląskie i wałbrzyskie złoża węgla. W łupkach ilastych zachowały się odciski paproci i skrzypów.

Główne minerały: węgiel kamienny, syderyt, piryt
Skały macierzyste: piaskowce, łupki ilaste, zlepieńce
Kluczowe punkty: Wałbrzych, Zabrze, Jaworzno

Perm 298–251 mln lat

Monoklina przedsudecka

Cechsztyńskie morze i pustynne wydmy: największe w Europie nagromadzenie miedzi i srebra zalega pod Lubinem i Polkowicami.

Główne minerały: miedź, srebro, złoto, sól kamienna
Skały macierzyste: łupki miedzionośne, piaskowce, wapienie cechsztyńskie
Kluczowe punkty: Lubin, Polkowice, Sieroszowice

Trias 251–201 mln lat

Krasiejów i Góry Świętokrzyskie

Era gadów — w Krasiejowie odkryto metopozaura i jednego z najstarszych dinozaurów, a w świętokrzyskich piaskowcach tropy dinozaurów.

Główne minerały: kalcyt, baryt, limonit
Skały macierzyste: wapienie, dolomity, piaskowiec pstry
Kluczowe punkty: Krasiejów, Kontrewers, Góra Chełmowa

Jura 201–145 mln lat

Wyżyna Krakowsko-Częstochowska

Ostatnie wielkie Morze Jurajskie: wapienne ostańce, jaskinie i najbogatsze w Polsce skupiska amonitów oraz gąbek.

Główne minerały: kalcyt, dolomit, krzemień
Skały macierzyste: wapienie oolitowe, margle, iły
Kluczowe punkty: Zalas, Ogrodzieniec, Olsztyn

Instrukcja krok po kroku

Jak korzystać z mapy i planować wyprawy

Od zlokalizowania się w terenie, przez miksowanie warstw LiDAR i badanie profili podziemnych, aż po nawigację GPS. Oto pełny przewodnik po funkcjach aplikacji.

01

Wyszukaj miejsca w promieniu (GPS lub punkt)

Otwórz lewy panel „Katalog”, kliknij „Moja lok. (GPS)” lub „Wskaż na mapie” i wybierz promień (np. 15 km, 25 km lub 50 km). Wszystkie kamieniołomy, wychodnie i stanowiska uporządkują się od najbliższego z dokładną odległością w kilometrach.
02

Miksuj geologię SMGP z nakładką LiDAR 3D

W panelu „Warstwy” włącz Szczegółową Mapę Geologiczną Polski (SMGP 1:50k) oraz „Nakładkę rzeźby terenu LiDAR”. Suwakiem przezroczystości (50–70%) połącz kolory skał z modelem terenu bez drzew — natychmiast zobaczysz ukryte w lasach dawne wyrobiska, hałdy, wąwozy i krawędzie uskoków. Kafelki LiDAR są keszowane przez 14 dni, więc ładują się ekspresowo!
03

Klikaj obiekty w terenie (Inspekcja PIG-PIB)

Kliknięcie w mapę to nie tylko punkty z katalogu! Kliknij w dowolne pole lub las, aby poznać wiek i litologię skały macierzystej. Kliknij w czerwoną linię, by sprawdzić uskok tektoniczny. Kliknij w falistą linię lądolodu, by odnaleźć morenę czołową z głazami narzutowymi. Kliknij w źródło, by poznać skład chemiczny wód mineralnych.
04

Przeglądaj przekroje geologiczne & otwory CBDG

Kliknięcie w linię przekroju geologicznego SMGP otwiera przycisk dostępu do oryginalnego arkusza z rysunkiem profilu pionowego w głąb ziemi. Kliknięcie w otwór wiertniczy wyświetla profil warstw i prowadzi bezpośrednio do archiwalnej karty otworu w CBDG.
05

Filtruj głębokość (0 m – Powierzchnia)

Włącz „Profil głębokości skamielin” i wybierz zielony filtr „0 m – Powierzchnia”. Dzięki temu natychmiast odсеjesz głębokie odwierty badawcze i zobaczysz tylko te punkty, gdzie skały, amonity, belemnity i minerały leżą bezpośrednio na powierzchni gruntu.
06

Uruchom nawigację GPS prosto do celu

Wybierz interesujące Cię stanowisko w dymku i kliknij „Nawiguj” — aplikacja uruchomi Google Maps w telefonie z koordynatami dojazdu leśnymi i polnymi drogami.
07

Włącz warstwy Muzeów i Wideo z Wypraw YT

W prawym panelu „Warstwy” możesz jednym przełącznikiem aktywować złote pinezki Muzeów Geologicznych i Sztolni lub czerwone pinezki Wypraw i Filmów YT powiązane z filmami terenowymi na YouTube. Kliknięcie w pinezkę wideo pozwala obejrzeć film z eksploracji danego miejsca!
08

Oznaczaj minerały i skały w dedykowanych atlasach

Po powrocie z terenu lub bezpośrednio przy odsłonięciu skorzystaj z Porównywarki Minerałów z kluczem cech diagnostycznych (twardość, rysa, kwas HCl) oraz Atlasu Skał z diagramem QAPF, by precyzyjnie sklasyfikować swój okaz.

Niezbędny ekwipunek w terenie

Zabierz to ze sobą

Młotek geologiczny

Twardy młotek z ostrzem i płaską stroną — pozwala odbić próbkę bez niszczenia całego odsłonięcia.

Gogle lub okulary ochronne

Okruchy skał lecą szybko i daleko. Oczy chronisz zawsze, także przy pracy w pojedynkę.

Lupa geologiczna

Powiększenie 10× wystarcza, aby rozpoznać strukturę skały i ziarna minerałów bez badań laboratoryjnych.

Woreczki strunowe i gazeta

Każdą próbkę pakuj oddzielnie, z etykietą lokalizacji — bez tego znalezisko traci wartość naukową.

Pracuj w kamizelce odblaskowej, jeśli zbliżasz się do drogi, i nigdy nie wchodź na teren prywatny bez zgody właściciela.

Kodeks etyczny

Odpowiedzialny poszukiwacz

Dostęp do danych geologicznych to przywilej, który zobowiązuje. Cztery zasady, które chronią zarówno przyrodę, jak i Twoje znaleziska.

Parki i rezerwaty przyrody

W parkach narodowych i rezerwatach obowiązuje całkowity zakaz zbierania okazów i wydobywania skał.

Czynne zakłady górnicze

Tereny kopalń i hałd to obszary zamknięte. Wchodź wyłącznie po uzyskaniu zgody właściciela.

Ochrona profili i odsłonięć

Nie rozkopuj ścian i nie kuj bez potrzeby — odsłonięcie ma zostać dla kolejnych poszukiwaczy.

Współpraca z nauką

Cenne znaleziska zgłaszaj do PIG-PIB lub lokalnej uczelni. Okaz z etykietą wnosi więcej niż kolekcja.

Źródła danych

Mapa oparta na oficjalnych danych geologicznych

Wszystkie warstwy pochodzą z publicznych zasobów państwowych i otwartych projektów mapowych.

PIG-PIB & MGP

Państwowy Instytut Geologiczny — Mapy Geologiczne Polski 1:500k, 1:200k i tektonika.

CBDG & Otwory

Centralna Baza Danych Geologicznych — 100 000+ otworów wiertniczych i sondowań SMGP.

SMGP 1:50 000

Szczegółowa Mapa Geologiczna Polski w skali 1:50 000 — 1069 arkuszy kartograficznych.

Jaskinie Polski

Oficjalny rejestr jaskiń i schronisk PIG-PIB — plany, przekroje i metryki ponad 4 300 obiektów.

MIDAS & Koncesje

System Gospodarki Surowcami Mineralnymi — złoża, wyrobiska i granice koncesji wydobywczych.

Hałdy i Odpady

Baza obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych i zwałowisk skały płonnej PIG-PIB.

GDT & Geozagrożenia

Baza deformacji nieciągłych i zapadlisk pogórniczych (GDT) oraz rejestr osuwisk SOPO.

GUGiK & OpenTopo

Cieniowanie terenu LiDAR 1m (ALS) oraz licencjonowane warstwy OpenTopoMap i OpenStreetMap.